Nếu như bạn tinh ý quan sát cơ thể mình, người phụ nữ thường sẽ thấy thất thường, nay muốn ăn như này, mai muốn ăn như khác. Trong mắt người khác có thể hay gọi là “sáng nắng, chiều mưa, trưa khang khác”.
Nhưng từ khi hiểu về chu kỳ sinh lý của cơ thể phụ nữ, mình không còn thấy bản thân “vô lý” khi đến kỳ thích ăn đồ ngọt hơn, mà là thấy mình đang sống đồng điệu cùng với bản nhạc sinh lý không lời nhưng đầy tinh tế.
Chu kỳ chúng mình thường phân chia làm 4 pha tương ứng giống như mùa xuân, hạ, thu và đông tương ứng với 4 kiểu hormone chi phối cơ thể. Do đó, việc hiểu chính mình để đa dạng dinh dưỡng cũng như phù hợp với nhu cầu bản thân là nhu cầu rất chính đáng. Thứ tự ăn đúng để phù hợp nhu cầu cơ thể với 4 pha đó là:
- Mùa đông: Ổn định đường huyết ở những ngày hành kinh.
- Mùa xuân: Tái tạo máu và niêm mạc tử cung ở những ngày nang trứng.
- Mùa hạ: Duy trì sự ổn định và chống oxy hoá ở những ngày rụng trứng.
- Mùa thu: Cảm giác no và thèm ngọt ở những ngày hoàng thể.
Mùa đông - Những ngày hành kinh (Ngày 1-5)
Lúc này cơ thể đang trải qua quá trình “thải độc” sinh lý, giúp tử cung đào thải những mô niêm mạc cũ và chất cặn bã. Hormone estrogen và progesterone xuống thấp, cơ thể cũng mất máu, mệt mỏi. Tôn trọng sinh lý cơ thể, hãy thoải mái cho phép bản thân được nghỉ ngơi, hoặc làm bất cứ điều gì mình muốn.
Giai đoạn này nên ăn đủ chất, bổ sung sắt, thực phẩm giàu năng lượng bằng cách ăn đồ ấm, dễ tiêu hoá, uống nước ấm, vận động nhẹ nhàng.
Một cốc nước gừng đường đỏ hoặc cốc cacao nóng giàu khoáng chất đặc biệt là magie sẽ hỗ trợ bổ sung cho cơ thể bạn trong giai đoạn này.
Hãy bắt đầu ngày mới bằng bữa ăn ấm hầm nhừ, giàu đạm, giàu chất xơ để ổn định đường huyết. Thêm vào những thực phẩm giàu sắt, giàu omega-3, giàu vitamin C như ổi, chuối, hạt chia, hạt gai dầu, rau ngót, đu đủ xanh, trứng, nghệ (thêm tiêu) để giữ ấm, giúp giảm đau bụng kinh, tâm trạng thất thường.
Từ khóa cho giai đoạn hành kinh đó là: GIỮ ẤM, ỔN ĐỊNH, NGHỈ NGƠI, PHỤC HỒI.
Mùa xuân - Những ngày nang trứng (Ngày 6-12)
Lúc này, lượng estrogen trong cơ thể đang bắt đầu tăng dần và đạt đỉnh ở ngày rụng trứng. Đây là giai đoạn cơ thể đang cảm thấy thoải mái, minh mẫn, giàu năng lượng, cơ thể tươi tắn. Ở đoạn này, nếu muốn thử thách cơ thể hơn thì hệ thống hormone của bạn đang “ủng hộ” điều đó.
Đó là lý do vì sao nếu đang ở giai đoạn này, bạn có thể thấy mình làm việc hiệu suất cao mà không thấy mất năng lượng. Giống như đất mẹ được tái sinh, tử cung cũng bắt đầu được tái sinh sau kỳ kinh nguyệt.
Mục tiêu của giai đoạn này là tăng trao đổi chất và hỗ trợ phát triển nang trứng. Chế độ ăn giàu đạm, chất béo tốt, đủ chất xơ, nhiều lợi khuẩn vi sinh tốt cho đường ruột hợp với bạn hơn cả.
Ngoài ra, bổ sung thêm 1-2 thìa hạt lanh xay nhuyễn cùng hạt bí xanh song song ngay từ lúc hành kinh đến những ngày này là một cách hỗ trợ quá trình chuyển hoá estrogen thay vì tích tụ gây phản ứng dây chuyền, giúp “nhẹ người” hơn, đồng thời bổ sung vi chất và năng lượng tốt cho giai đoạn tiếp theo (phương pháp ăn seed cycling).
Từ khoá cho giai đoạn nang trứng đó là: GIEO HẠT, BỔ SUNG, NUÔI DƯỠNG.
Mùa hạ - Những ngày rụng trứng (Ngày 13-16)
Hormone estrogen đạt đỉnh ở giai đoạn này. Nàng thơ đạt đỉnh khiến làn da căng mịn, cơ thể tập trung, đầy hưng phấn sáng tạo. Nếu biết cách dưỡng cơ thể ở giai đoạn này bằng cách ăn uống những thực phẩm giàu chất chống oxy hoá (quả mọng, dầu hạt điều màu, các loại rau cải, hạt dinh dưỡng), tập luyện đều đặn, tập kháng lực, điều chỉnh lối sống đúng nhịp cơ thể thì bạn sẽ cảm nhận năng lượng sáng tạo, phấn khích.
Cơ thể bạn sẽ thấy nóng hơn bình thường, nhưng đừng để bị não bộ đánh lừa để nhiễm lạnh giai đoạn này.
Từ khoá cho giai đoạn rụng trứng đó là: PHÁT TRIỂN, MẠNH MẼ, TỰ TIN.
Mùa thu - Những ngày hoàng thể (Ngày 17-28)
Ở những ngày đầu pha hoàng thể (ngày 17-22), progesterone bắt đầu tăng cao, khiến bạn dịu dàng đằm thắm hơn nhưng cũng khiến cơ thể thấy thèm ăn đặc biệt là đồ ngọt hơn, cảm giác chướng bụng… Giai đoạn này bổ sung thêm 1-2 thìa hạt vừng (đen hay trắng) + hạt hướng dương sẽ cung cấp vitamin E hỗ trợ làm nền cơ thể ổn định và làm dịu những phản ứng khó chịu trước chu kỳ (hội chứng PMS tiền kinh nguyệt).
Hãy ưu tiên thứ tự ăn rau trước - chất béo tốt - đạm - tinh bột chậm để ổn định đường huyết, để sau ăn không cảm thấy mệt, uể oải, buồn ngủ. Giai đoạn này không ăn kiêng, mà ăn có chiến lược để không bị quá tải ở ngày thứ 22-28 của chu kỳ.
Thực phẩm giàu khoáng chất, giàu magie: chuối, hạt điều, cacao giúp giảm căng thẳng hệ thần kinh. Uống đủ nước, tập luyện nhẹ nhàng, đi bộ sau khi ăn đều là những thói quen tốt cho giai đoạn này của cơ thể.
Những ngày cuối gần đến chu kỳ (ngày 22-28) là giai đoạn vùng trũng của cảm xúc khi hormone progesterone và estrogen, serotonin cùng sụt giảm xuống khiến cảm xúc thất thường, cảm giác chướng tai gai mắt, dễ cáu giận, mất kiểm soát… với cả thế giới. Nếu muốn cảm giác này bớt đi để trở nên cân bằng hơn, bạn nên chọn những thực phẩm giàu chất béo tốt như quả bơ, dầu olive, cá trích, cá mòi, hạt óc chó… để làm dịu hệ thần kinh.
Ngoài ra, ở giai đoạn này, bạn nên ưu tiên các môn tập luyện về khí, như thở, thiền, khí công… để kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, giúp thư giãn tốt hơn. Hãy ăn đủ chất, đủ tinh bột chậm vào bữa tối để sản xuất serotonin điều hoà tâm trạng và dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn.
Từ khoá ở giai đoạn này đó là: GIỮ ẤM, CHUẨN BỊ, YÊU THƯƠNG.
“Khi mình bắt đầu hiểu và lựa chọn ăn uống, tập luyện, lối sống một cách tinh tế, đối xử với cơ thể không dập khuôn máy móc trên nền tảng tôn trọng hệ điều hành hormone sinh học của bản thân, bạn sẽ không còn những triệu chứng về cơ thể hàn lạnh, cảm xúc, cảm giác no - thèm - stress một cách vô lý nữa.”